Tajikistan, terug de natuur in!

Woensdag 10 september

Voordat we doorreizen naar Tajikistan hebben we nog een laatste en vrije dag in Samarkand. Tussen al het reizen door is het fijn om zo nu en dan even een dag geen programma te hebben, uit te slapen en wat klusjes te doen. Zoiets als de was bijvoorbeeld, alle foto’s uitzoeken (en dat zijn er nog al wat bij Fred;-) en de tassen weer reorganiseren. Tussendoor gaan we wel nog een keer heerlijk westers lunchen bij Boulevard Bistro [e-38] Bakery, ook omdat we weten dat het de komende week weer veel lokaal eten gaat zijn. Voor mij een verse pasta met kreeftsaus en garnalen, weggespoeld met een heerlijke, lokale, volvette chardonnay. En Fred gaat voor een goed stuk biefstuk. Uiteraard nemen we nog 2 prachtige en heerlijke taartjes mee naar huis voor later die middag bij de thee, wat een feest! In de avond wandelen we terug naar het Registan, waar een grote licht en geluidshow is. Het historische plein en de parken daarom heen lopen om 20.00 uur al helemaal vol en het is gezellig druk met ook veel lokale mensen. Een uur later, wanneer het echt donker is genieten we van een spectaculaire licht en geluidshow, waar de 3D laser projecties op de oude gebouwen ons mee terug nemen in de geschiedenis van Samarkand. In alles is te zien dat dit ooit de belangrijkste en grootste stad langs de Oude Zijde route was. Een prachtig, kleurrijk en indrukwekkend einde van een relaxte dag en een zeer mooie reis door Oezbekistan!

Donderdag 11 september

Al vroeg gaat de wekker, want om 8 uur staat onze taxi klaar om ons naar de grens van Tajikistan te brengen. We eten even makkelijk een broodje kaas op de kamer, maken ons ondertussen klaar en staan stipt op tijd klaar. Echter, onze taxi laat het helaas afweten. Na een kwartiertje laat ik iemand bellen en natuurlijk krijgen we het antwoord dat er over 5 minuten iemand is. Een half uur later komt er gehaast een jonge man binnen rennen en even later zijn we dan toch op weg naar de grens van Tajikistan. Daar krijgen we weer de inmiddels gebruikelijke routine van 10 keer paspoort laten zien, verschillende loketjes langs, uitcheck stempels van Oezbekistan, incheck stempels van Tajikistan en ondertussen proberen de oude omaatjes die ook in de rij staan overal voor te dringen. Het is hilarisch om te zien hoe ze zich overal tussendoor wurmen met een zielig gezicht. Echter bij een van de loketten hebben de douanebeambten daar geen enkele boodschap aan, want zij hebben pauze…net voordat wij achter twee oude omaatjes voor het loket staan stoppen ze met werken. Pakken hun telefoon en een kop thee en gaan lekker met elkaar zitten kletsen. Terwijl wij gewoon voor hun loket staan te wachten en de rij achter ons langer en langer wordt. We proberen rustig te blijven en te accepteren dat ze hier niet doen aan elkaar afwisselen zodat het loket open blijft. Het kwartiertje pauze wat wij dachten dat het zou zijn, wordt natuurlijk een half uur. Toch, uiteindelijk na 1,5 uur hebben we alle benodigde stempels en lopen we Tajikistan in. Daar staat onze gids Fayzi al op ons te wachten, samen met de chauffeur van de 4x4, Khushbakht. Klaar om ons mee te nemen op avontuur door hun land! De eerste stop, volgt al na 20 minuten en is een opgraving van een dorp wat hier 5500 jaar geleden, in de bronstijd, was gevestigd. We lopen langs de verschillende opgravingen en bezoeken het kleine museum, terwijl Fayzi ons alles verteld over de geschiedenis. Interessant, maar gelukkig niet te lang, want de musea hier zijn over het algemeen niets meer dan een groot gebouw met veel decorum en afbeeldingen van de president en een paar vitrines met wat bronzen overblijfselen. Ook het geraamte van een vrouw met haar 2 kinderen is te zien, men vermoed een koningin, gezien het feit dat er veel juwelen rond het skeletgevonden. Na deze stop rijden we verder naar de bazaar van Penjikent om geld te wisselen. Het is weer een avontuur op zich, want we worden meegenomen naar de zijkant van de bazaar, waar de vleesafdeling zich bevindt (lees; grote tafels met grote hompen dier, welk soort niet direct duidelijk, maar de geur intens;-). Hier wordt een houten hokje geopend waar we mee naar binnen moeten en met z’n vieren net kunnen staan. Daar gaat een kastje open en kunnen we onze dollars wisselen. De koers is discutabel, maar gezien het kleine bedrag wat we wisselen niet de moeite waard om ingewikkeld over te doen. Ook omdat we alsnog ons restant van Oezbeeks geld kunnen wisselen. Met Tajikse somoni op zak gaan we even later de markt op om eten in te slaan voor de komende dagen, want we gaan de bergen in om het Seven Lake district in het Fann gebergte te bezoeken. Met vers fruit, crackers, cola en chips komen we de komende dagen wel door. Na een korte lunchstop voor plov (rijstgerecht), brood en thee, rijden we vervolgens verder en verlaten we de verharde weg om off-road de 50 km richting het Seven Lake district gebied te rijden. Het eerste gedeelte van de vallei is nog redelijk goed begaanbaar en de weg is breed, maar naarmate we hoger de bergen in gaan wordt de weg smaller en grilliger. Onderweg passeren we ook het dorp waar Fayzi woont met zijn familie en zijn moeder staat met zijn oudste zoon langs de kant van de weg om even hallo te zeggen. Fayzi is 29 jaar oud, getrouwd en heeft 3 kinderen. De jongste, een meisje, is pas een maand geleden geboren. Als jongste zoon van het gezin woont hij met zijn vrouw en kinderen bij zijn ouders. Naast dat Fayzi een aantal maanden per jaar gids is, is hij ook leraar op de plaatselijke school. Het is leuk om zijn moeder en zoontje van 3 jaar even te zien. Fayzi zegt gedag en geeft zijn zoontje nog een zakje chips, wat er voor zorgt dat hij niet gaat huilen omdat hij niet mee mag. Vrolijk zwaaien ze ons uit. Even later maken we bij het eerste meer een stop, net op de plek waar 2 jongens met een kudde geiten bij het meer staan. Een aantal geiten moet gewassen worden en zij worden door de jongens in het water gegooid. Als dikke vieze pluizenbollen gaan we erin en als verzopen katjes komen ze er weer uitlopen, zielig bladend maar wel weer lekker fris;-) Wij vervolgen onze reis daarna via scherpe haarspeldbochten en diepe afgronden steeds verder de bergen in en passeren meer 2, 3 en 4. Uiteindelijk komen we aan in het dorpje Padrud, vlak voor meer 5, waar ook ons guesthouse is waar we de komende nachten verblijven. We worden welkom geheten door een hele lieve vrouw, kleurrijk gekleed en met een prachtig gezicht. Zij heeft hier samen met haar man al 18 jaar een guesthouse, welke ze samen gestart zijn, nadat hij gestopt is als berggids. Ze spreekt een paar woordjes Engels en als haar man komt zegt ze met een grote glimlach ‘there is the boss’. Ik geef haar een grote knipoog en ze moet heel hard lachen, vooral omdat ik ondertussen tegen haar fluister; but we are lady-boss;-) Het is een prachtige plek, omringt door appelbomen en langs de voortdenderende rivier. Heerlijk koel en na 2 weken lang, elke dag meer dan 30 graden is dat een welkome afwisseling. We krijgen eerst wat thee en instaleren ons even in ons kamertje. Een kamertje zoals we al vele malen in Nepal hebben gehad; twee houten britsen langs de muur, dunne matrasjes en kussens zo hard als een steen. De wanden behangen met druk gewerkt glitter behang en een niet bijpassend tapijtje. Van het beddengoed gaan we maar uit dat het schoongewassen is;-( Maar al met al een prima en fijne plek om een paar dagen te verblijven. Aan het eind van de middag lopen we nog even het dorpje in en ons guesthouse zit tegenover de plaatselijk school. Een aantal jongetjes komen direct naar ons toe rennen om wat woordjes Engels te oefenen. Al zijn ‘photo’ en ‘money’ wel de woorden die we het meeste horen. De keerzijde van toerisme in afgelegen gebieden. Het leven in deze vallei is namelijk niet makkelijk en we wanen ons 100 jaar terug in de tijd. De huizen in het dorp bestaan voor een groot gedeelte nog uit leem met daken van golfplaat. Door de rivier, welke de meren verbind en gevoed wordt door het smeltwater uit de bergen, is er wel overal stromend water, maar zeker niet altijd warm. Elektriciteit is ook aanwezig, met dank aan de Russische invasie in de vorige eeuw, maar de mensen in deze vallei leven vooral als boer, met een paar geitjes, misschien een koe en een klein stukje land om aardappelen en wat groente te verbouwen. Fayzi verteld ons dat van elke gezin hier in de vallei er altijd wel 1 familielid in Rusland werkt om echt harde cash binnen te brengen. De kinderen in het dorp spelen wat op straat, trappen een balletje, terwijl de oudere mannen met elkaar her en der zitten te kletsen. De vrouwen zien we vooral uit het raam kijken en snel weer wegduiken als ze ons zien kijken. Wanneer we terugkomen in het guesthouse staat het avondeten al klaar. Brood, soep met gevulde dumplings, tomatensalade en watermeloen toe. Ook een grote kan met thee, al heeft onze chauffeur Khushbakht een verrassing voor Fred en hij komt met een fles bier van 1,5 liter aanzetten die hij deelt met Fred. Ondertussen kletsen we wat met 2 andere reizigers. Een 35 jarige influencer uit India, die zijn geld verdiend met content maken van de reizen die hij maakt en dan vooral met focus op het lokale leven in kleine dorpjes. De andere reiziger is een ’t leuke, 50 jarige steward van Air Canada en hij heeft 6 maanden vrij om te reizen. Mooie verhalen volgen en beide heren vertellen hoe ze eerder in Pakistan en Afghanistan hebben gereisd en hoe vooral de mensen daar inmiddels graag toeristen ontvangen en dat het niet meer zo spannend is als het lijkt. Het feit van harde dollars die zo het land inkomen, zal daar ook vast een rol in spelen. Het is een gezellige avond maar rond 20.00 uur houden we het allemaal voor gezien en duiken we onze hokjes in. Wij maken ons klaar voor een lange wandeling morgen, terwijl de beide heren verder doorreizen. Maar wij eindelijk weer eens actief de natuur in!

Vrijdag 12 september

Na een lange en toch wel slapeloze nacht staan we rond 6 uur op ons klaar te maken voor de dag. Het harde kussen was echt heel hard, pas nadat ik mijn donsjas uit de tas had gehaald om als kussen te gebruiken, lukte het om een beetje te dutten. Maar het mag de pret niet drukken, we gaan fris en fruitig op pad. Gisteren vertelde Fayzi dat we ongeveer 22 km gaan lopen. Ik moest even schakelen, want ik dacht dat het 11 km was…maar dat was alleen de wandeling heen naar het laatste meer, we moeten ook nog terug natuurlijk;-) Na onze wandelreis door Portugal 3 maanden geleden heb ik niet veel meer gewandeld, zeker niet in de bergen, maar op ervaring en karakter gaat het vast wel lukken! Wanneer we starten is de zon nog niet over de bergen heen, waardoor we het eerste gedeelte nog heerlijk in de schaduw lopen. We laten het dorp achter ons, terwijl de laatste kinderen naar school rennen om nog net op tijd binnen te zijn. Langzaam stijgen we naar het 5^e meer, waarna een nog steilere klim naar meer 6 volgt. Net als we daar aankomen komt de zon over de bergen heen en voor ons strekt een groot azuur blauw meer uit, omringt door hoge, grillige en rauwe bergen. De hoogste pieken zijn hier rond de 5400 meter en wij bevinden ons op ongeveer 2000 meter. Aan de rand van het meer gaan we heerlijk op een grote rots even zitten en genieten van het adembenemende uitzicht om ons heen. Alleen het geluid van de natuur is hoorbaar; vogeltjes, de wind en het kabbelende water onder ons. Wat is het fantastisch om zo weer in de bergen te zijn! Na een poosje pakken we onze rugtassen en lopen langs de linkeroever van het meer verder. De weg die we volgen wordt zo nu en dan ook door auto’s gebruikt en zou niet misstaan in het programma ‘de meest gevaarlijke wegen’. Al wandelend kijken wij ook soms ver de diepte in, naar het blauwe meer onder ons. De reflectie van de bergen aan de overkant van het meer is beeldschoon en het is een fijne route om te lopen. Ondertussen praat ik met Fayzi vooral over het dagelijkse leven hier in de vallei, maar ook over hoe het Islamitische geloof hier een grote rol speelt in het leven. We hebben het over de verschillen tussen mannen en vrouwen en het is duidelijk dat Fayzi zeer toegewijd is aan zijn geloof. Nadat ik heb aangegeven dat ik heel nieuwsgierig ben en dat hij maar moet zeggen wanneer hij geen antwoord op vragen wil geven, verteld hij ook dat hij soms ook heel nieuwsgierig is naar zaken. Maar uit respect durft hij er dan niet naar te vragen. Ik nodig hem uit om vooral zijn vragen te stellen. Een gesprek volgt waarbij we samen tot de conclusie komen dat onze werelden aan de ene kant echt heel ver uit elkaar liggen, maar aan de andere kant ook samen komen in respect voor elkaar en de wereld waarin wij wonen. Een wereld waarin zijn vrouw toestemming aan hem moet vragen om ergens naar toe te mogen en waarin ik soms zonder Fred op reis ga. En een wereld waarin we hier samen met respect naar elkaar toe over kunnen praten. Het is een gesprek wat bij mij nog lang na blijft sudderen. En ik vraag me af hoe dat voor Fayzi is. Ondertussen stijgen we steeds verder omhoog en komen we aan bij het einde van het 6^e meer, waar zich ook een klein dorpje bevindt. Hier houden we een korte stop koffie, thee en koekjes, welke we zelf hebben meegenomen. Fayzi klets nog wat met een oude man die verderop onder een boom zit. Hij verteld ons later dat dit een bekende van zijn vader is, aangezien die vele jaren geleden hier in het dorp op school heeft les gegeven. Ondertussen gaat Fred op zoek naar het plaatselijke gemeenschappelijke toilet voor een nummer 2. En dat gaat een grote uitdaging worden, want het is niet meer dan een diep, gapend gat in de grond. Niet veel later komt hij al juichend naar buiten, roepend dat het hem al hurkend gelukt is…best een uitdaging met slechte knieën en niets willen aanraken;-) Uitgerust en opgelucht gaan we op pad voor het laatste stuk van de klim naar het 7^e en laatste meer. Een steile klim naar een hoogte van 2400 meter en extra zwaar omdat de zon inmiddels genadeloos op ons schijnt. Maar alles zeer de moeite waard omdat het uitzicht op het kristal heldere meer en de hoge bergen erom heen echt adembenemend zijn.Ook hier gaan we lekker zitten, met wat snacks die we voor de lunch hebben meegenomen. Wat een beeldschone plek en Fred loopt met een grote glimlach op zijn gezicht vele foto’s te maken. Na een half uurtje gaan we weer afdalen en in het dorpje bij het 6^e meer maken we wederom een theestop en Fayzi haalt voor ons gekookt water bij een vrouw uit het dorp. Bij de lokale ‘bushalte’vinden we een plekje in de schaduw en de oude baas van vanmorgen komt ook nog even langs. Het is duidelijk dat hij doof is want Fayzi praat heel hard en het enige wat wij meekrijgen van het gesprek is ‘Niederlandia’…hij heeft vast geen enkel idee waar dat ligt;-) Uiteindelijk komen we na 8 uur lopen weer aan bij het guesthouse, waar een warme douche en een grote kan thee op ons wacht. Wat een geweldige dag hebben we gehad in een rauwe, indrukwekkende en beeldschone omgeving. Dat verdiend een toost en Fred deelt samen met Khushbakht weer een fles bier, terwijl ondertussen onze zelf meegenomen fles witte wijn uit de rivier komt, waar deze heeft liggen koelen. Leuker gaat het niet worden, denken we dan….maar dan volgt er als diner zelf gemaakte friet met kipkluif!

Zaterdag 13 september

En na zo’n wandeldag slapen we natuurlijk fantastisch, zeker omdat de stoeptegel-kussens plaatshebben gemaakt voor donsjassen in een t-shirt…beter kussens gaan we niet krijgen;-) Als ontbijt krijgen we weer griesmeelpudding met zelfgemaakte kersenjam. Gisteren vonden we het al een zalig ontbijt en na onze enthousiaste reactie, krijgen we vandaag een extra groot bord! Na het ontbijt gaan we weer op pad en rijden we langs diepe afgronden de vallei uit, om vervolgens over de hoofdweg richting Khujand, de 2^e stad van Tajikistan te rijden. Halverwege moeten we een enorme bergpas over en de weg slingert in vele haarspeldbochten omhoog. Na 40 minuten rijden zijn we eindelijk boven en verdwijnt de weg een 5 kilometer lange tunnel in. Als we daar uitkomen, ziet het landschap er ook gelijk wat meer glooiend en groen uit. Niet veel later maken we een stop in Istarawshan voor de lunch en nog een bezoekje aan een oude, niet gerenoveerde madrasah. Ook maken we nog een korte stop bij een oud fort met de naam Mug Teppe. De plek op zich maakt niet veel indruk, het zijn vooral de oude heren die hier rondhangen die bijblijven. Als onze gids verteld dat we uit Nederland komen, veert een van de oude mannen op en roept met een grote tandeloze lach ‘PSV…Ajax’! Fred roept net zo enthousiast ‘Johan Cruijff’, waarop de oude baas reageert met ‘Marco van Basten’. En zo is de taal van voetbal weer universeel. Met een grote glimlach vervolgen we onze weg richting Khujand, waar we aan het einde van de middag aankomen. Een lange reisdag, wee 350 km verder naar het oosten, wacht een enorm, groot en on-inspirerend oud Russisch hotel op ons. Maar met groot bed, zacht matras en fluffie kussens…niks kan onze nachtrust meer verstoren…dan behalve de grootse bruiloft die beneden in het hotel plaatsvindt deze avond!

Zondag 14 september

Deze keer zondag geen rustdag, maar wel een relaxte dag in de stad waar we samen met Fayzi en Khushbakht een aantal bezienswaardigheden bezoeken. Een groot paleis aan de rand van de stad. Maar ook beelden van belangrijke mensen in de geschiedenis van Khujand en Tajikistan, zo ook nog steeds een beeld van Lenin. Al is dit beeld verplaatst en staat nu verder weg uit de stad vandaan. En ook de zondagse bazaar is natuurlijk altijd leuk om even over heen te dwalen. Al besef ik al snel dat als je met 2 mannen op pad bent in de bazaar, het vooral de hoek van heren kleding, horloges en elektronische gadgets is waar we ronddwalen;-)

En zo eindigt onze reis door Tajikistan, een kort maar krachtig bezoek aan een land nog vol in ontwikkeling. Rauw, ruw en nog niet zo gepolijst als de landen om zich heen. Het toerisme staat echt nog in de kinderschoenen en is lastig met aan de ene Oezbekistan als buurland, waar historische cultuur de overhand heeft. En daarnaast, aan de andere kant Kirgizstan, waar de natuur nog diverser, uitgestrekter en grootser is. Maar wat hebben wij genoten van het Fanngebergte en de Seven Lake district, de lieve mensen en de bijzondere en nog steeds strikte cultuur, ver weg van de Westerse wereld. We hadden het niet willen missen!

Maandag 15 september

Na het weekend volgt ook voor ons een werkdag, want we reizen vandaag van Tajikistan naar Kirgizstan. En dat gaat via wat omwegen omdat de rechtstreekse weg door een wat onrustig gebied gaat. Er komen hier meerdere landsgrenzen samen en in de tijd van de Sovjet invasie zijn die grenzen als een lappendeken verdeeld geraakt. Daarmee zijn verschillende culturen en geloven gemixt geraakt, waardoor het soms wat onrustig kan zijn. We gaan dan ook vanuit Tajikistan eerst terug naar Oezbekistan, daar rijden we vervolgens 5 uur doorheen, om daarna pas de grens naar Kirgizstan over te steken. Al met al zijn we 8 uur onderweg, wat uiteindelijk best wel mee valt als je bedenkt dat we 2 grensovergangen gepasseerd hebben. Kortom, eerder een werkdag dan een vakantiedag, maar als we aan het einde van de middag in Osh aan een goed glas rode wijn zitten met een lekker stukje kaas, zijn we dat al weer heel snel vergeten;-)

En nu maken we ons klaar voor een 8-daagse reis dwars door Kirgizstan, weer ver weg van de bewoonde wereld. Hoge bergen, diepe kloven, uitgestrekte vlaktes, overnachten bij de nomade in de gertenten, wandelen en paardrijden….volgende keer meer over dat avontuur!

Liefs,

Fred [e-38] Petra